Powers of Ten – A rough sketch (1968) & The final version (1977)

Ten pokaz slajdów wymaga włączonego JavaScript.

Powers of Ten” („Potęgi liczby dziesięć”) są krótkometrażowymi filmami dokumentalnymi według scenariusza i w reżyserii Charlesa i Ray Eames (Eames Office). Filmy te należy rozpatrywać jako projekty, których celem było przedstawienie relatywizmu wielkości rzeczy we Wszechświecie oraz praktycznego zastosowania skali logarytmicznej (logarytm dziesiętny).

Widz zostaje zaproszony na niezwykłą podróż. Począwszy od sceny otwierającej, ukazująca parę ludzi na pikniku, oddalając się aż po krańce Wszechświata, powracając zaś do skali pojedynczego atomu węgla, jego jądra i protonu. W obu filmach wraz z oddalaniem się następowało zwiększenie pola widzenia oraz 10-krotne zwiększenie odległości. Interwał pomiędzy kolejnymi skokami wynosił 10 sekund. W trakcie przybliżania się do sceny piknikowej interwał został zmniejszony do 2 sekund. Odległość była zmniejszana dziesięciokrotnie. Aczkolwiek w drodze od ręki śpiącego mężczyzny na pikniku do jądra atomu węgla interwał znowu został zwiększony do 10-ciu sekund.

Pierwszy film z serii został nakręcony w roku 1968. Jego pełna nazwa brzmiała „A Rough Sketch for a Proposed Film Dealing with the Powers of Ten and the Relative Size of Things in the Universe” („Projekt propozycji filmu przedstawiającego potęgi liczby dziesięć oraz względność wielkości rzeczy we Wszechświecie”). Był on prototypem późniejszego filmu z roku 1977. Widz wraz z oddalaniem się od Ziemi odbywał też podróż w czasie do przeszłości. Scena początkowa rozpoczynała się polu golfowym w Miami.

Drugi film z serii „Powers of Ten: A Film Dealing with the Relative Size of Things in the Universe and the Effect of Adding Another Zero” („Potęgi liczby dziesięć: film przedstawiający względność wielkości rzeczy we Wszechświecie oraz efekt dodawania dodatkowego zera”) został nakręcony w 1977 roku. W stosunku do pierwowzoru wprowadzono szereg zmian. Scena początkowa została przeniesiona z Miami do Chicago, usunięto wymiar czasowy, a także zwiększono ekstremum do 10-16 metrów. Oprócz tego poprawiono jakość filmu (był w całości kolorowy) oraz zmieniono narratora z Judith Bronowski na Philipa Morrisona.

Z kulisami kręcenia filmów jest związanych wiele ciekawostek, które nie wszystkim są jednak znane. Jeżeli nie zostało inaczej wskazane, informacje te dotyczą wersji finalnej filmu z roku 1977. Oto niektóre z nich:

  1. Źródłem inspiracji dla obu filmów była książka autorstwa Kees Boeke p.t. „COSMIC VIEW: The Universe in 40 Jumps” („Kosmiczne ujęcie – Wszechświat w 40-tu przeskokach”) wydana w 1957 roku. Jest ona dostępna w sieci pod adresem http://www.vendian.org/mncharity/cosmicview/

  2. W obu filmach scena piknikowa była kręcona w Los Angeles. Wynikało to z tego, iż autorom, którzy mieszkali w L.A., było łatwiej nadzorować na miejscu prace wymagające skrupulatności oraz dokładności w przygotowaniu sceny. Świadczą o tym dokładnie przeprowadzane pomiary mające zapewnić odpowiednie odległości pomiędzy kamerą na podnośniku a samą sceną.

  3. Bardzo podobne rozłożenie obiektów na scenie piknika na filmie z roku 1968 i 1977 jest świadectwem skrupulatności i dokładności Ray Eames, która pełniła pieczę nad scenografią.

  4. Fabuła filmu wymagała pozyskania odpowiednich zdjęć lotniczych oraz satelitarnych. Eams Office zwróciło się w tej sprawie odpowiednio do Chicago Aerial Survey oraz Eros Data Center.

  5. Ujęcie przy oddaleniu 100 metrów (102) pokazuje trawnik z Los Angeles, który został z mozołem i bardzo starannie wkomponowany w scenerię Parku Burnhama w Chicago. Przy oddaleniu 100000 metrów (105) widać część stan Illinois oraz Indiana. Widok ten wymagał szeregu prac związanych z retuszowaniem, które zostały wykonane przez pochodzącego z Malibu Dennisa Carmichael’a. Prace obejmowały m.in. korekcję głębi kolorów jeziora Michigan. Dla oddalenia 1000000 metrów (106) niezbędne było zwrócenie się do Eros Data Center o zdjęcie satelitarne. Ponieważ wymiary zdjęcia nie były odpowiednie, aby wykonać pieczołowicie dobrane oddalenie kamery, obrzeża sceny zostały poszerzone oraz namalowane ręcznie. Prawidłowe dobranie kolorów było nie lada wyzwaniem.

  6. Wszystkie prace retuszerskie polegające na połączeniu zdjęć lotniczych i satelitarnych, ich korekcji barwnej oraz geometrycznej (poprawianie barw oraz usuwanie zniekształceń powstałych w procesie pozyskiwania) były wykonywane ręcznie. Trzeba pamiętać, że były to późne lata 70-te XX wieku. O Photoshopie czy Gimpie nikt wtedy nawet nie marzył.

  7. Na podziw i uwagę zasługuję sam proces i technika kręcenia, które wykorzystując statyczne zdjęcia dawały wrażenie przyśpieszania i ruchu. Rozwiązanie polegało na wykonaniu zbliżenia na 3 calowej fotografii przedstawiającej piknik na trawie, która została wkomponowana w centrum 30 calowego zdjęcia. Większe zdjęcie przedstawiało z kolei znacznie szersze ujęcie Chicago – podniesione do kolejnej potęgi 10. Kamera robiła wtedy oddalenie tak, aby ująć w całości zdjęcie 30 calowe. Wtedy następowało kolejne ujęcie oraz cięcie. Tak uzyskane zdjęcie było pomniejszane 10-cio krotnie i wstawiane w centrum zdjęcia z kolejnej potęgi. Cały proces był powtarzany do monumentu aż osiągnięto odległość 100 milionów lat świetlnych.

  8. Na podstawie filmu powstały dwie książki: „Powers of Ten: A Flipbook” („Potęgi liczby dziesięć: książeczka obrazkowa”) autorstwa Charles i Ray Eames oraz „Powers of Ten: About the Relative Size of Things in the Universe” („Potęgi liczby dziesięć: o względności wielkości rzeczy we Wszechświecie”), której autorami są Philip oraz Phylis Morrison.

  9. W roku 1998 film został wpisany do Narodowego Rejestr Filmów Stanów Zjednoczonych przez Bibliotekę Kongresu jako film o dużym znaczeniu kulturalnym, historycznym oraz estetycznym.

Zapraszam wszystkich do obejrzenia obu wersji filmu 🙂

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s